• Hack kategorilerindeki birçok içerik Gizli içeriktir yani sadece cevap yazarakı erişebileceğiniz türden içeriklerdir, ancak yeni üyelerin hack kategorilerine cevap yazması engellenmiştir ! spam ve sömürüye karşı bir tedbirdir, forumumuza katkı sunarsanız rütbeniz kısa sürede yükselir ve tüm forumu engelsiz kullanabilirsiniz.

En Çok Kullanılan Linux Komutları Rehberi

GİRİŞ
Linux birçok programcı tarafından karmaşık işlemler bütünü olarak görülür. Çünkü bu sistem komutlarla işler. Çalıştırabilmek için komutlara hakim olmanız gerekir. Ancak Linux işletim sistemi için komular konusunda endişelenmenize gerek yoktur.

Linux, açık kaynak kodlu olan Unix işletim sistemleri içinde bulunan bir sistemdir. Bu sistem 1991 yılında internet dünyasında yerini almıştır. İçinde Fedora, Ubuntu, Debina gibi bazı sistemleri barındırır. Programcılar Linux üzerinde kişiselleştirilmiş düzenlemeleri kolayca yapabilir.

Linux konusunda kendinizi geliştirmek istiyorsanız bazı komutlara hakim olmalısınız. Komutların kullanımı ve anlamları konusunda sizlere geniş bir rehber hazırladık. Gelin önemli Linux komutlarını birlikte inceleyelim.

En Çok Kullanılan Linux Komutları


Linux komutlarını kullanabilmek için öncelikle komut satırını açmanız gerekiyor. Tercih ettiğiniz araca göre bu kullanım farklı olabilir. Ancak birçok sistemde komut satırı Araçlar bölümünde yer alıyor. Gelin en temel ve en çok kullanılan Linux komutları nelermiş görelim ve kullanımlarına kısaca değinelim.​

Sudo Komutu
Bu komut sayesinde yönetici ya da kök izinleri gerektiren bölümlere giriş yapabilirsiniz. Uzmanlar bu komutu günlük kullanımda tercih etmemenizi önermektedir. Yanlış bir kullanım hatalar ortaya çıkabilir.

Df Komutu
Linux sistemi üzerinde disk alanını ne kadar kullandığınız KB ve yüzdesel olarak görebilirsiniz. Ayrıca df-m yazarsanız bu komutla kullanım detaylarını megabayt cinsinden görebilirsiniz.

Du Komutu
Bu komut sayesinde bir dosya ya da dizinin kapladığı alanı görebilirsiniz. Bu kullanım için du (disk kullanımı) komutunu yazmalısınız. Disk kullanımına yönelik özet normal boyut formatlı değil de disk blok numalarını gösterir. Komut satırına –h eklemesi yaparsanız alacağınız özeti bayt, kilobayt ya da megabayt şeklinde görebilirsiniz.

Head Komutu
Bir metin dosyasının ilk satırını görmek için bu komutu kullanabilirsiniz. Burada sizlere varsayılan ayarlar ilk 10 satır gösterilir. Bu sayıyı sizler değiştirebilirsiniz.

Tail Komutu
Tail komutu bir metin dosyasının son on satırını görmenize yardımcı olur.

Diff Komutu
Bu komut iki dosya arasındaki içerikleri satır bazında karşılaştırma fırsatı verir. Dosyanın analizi sonrasında uyumlu olmayan satırları görebilirsiniz. Programda değişiklik yapmak için bu komutu kullanabilirsiniz. Tüm kaynak kodunu tekrar yazmak yerine bu komutu kullanmanız zamandan ve emekten tasarruf sağlar. Komut satırına diff dosya1.ext dosya2.ext yazarsanız bir karşılaştırma yapabilirsiniz.

Tar Komutu
Birden fazla dosyayı Tarball üzerinde arşivleyebilmenizi sağlar. Tarball sizlere zip formatı gibi sıkıştırma işlevi sağlayan bir özelliktir. Bu komuta ait arşive yeni dosyalar ekleyebilmek, arşiv içeriğini görmek, arşivden içerik almak gibi fonksiyonlara sahiptir.

Pwd Komutu
Bu komut hangi dizinde olduğunu gösterir. Yani tam bir konum alabilirsiniz. Konum home/kullaniciadi. şeklinde görülecektir.

CD Komutu
CD komutu Linux dosya sistemi üzerinde gezinmenizi sağlayacaktır. Yer aldığınız dizinde tam konum ya da dizin adı girmelisiniz. Bu dizinde büyük küçük harf duyarlılığı vardır. Bu yüzden dizin ismini doğru girmelisiniz. Örnek vermek gerekirse /home/kullaniciadi/Dosyalar dizininde alt dizin olarak bulunan Gorseller dizinine gitmek için cd görseller komutunu girmelisiniz. Hızlı kısayol değişimi yapmak isteyenler;

  • Üst dizin için .
  • Ana klasör için cd
  • Bir önceki dizin için cd- komutlarını kullanabilir.
Is Komutu
Bu komut sayesinde dizinlerin içeriğini inceleyebilirsiniz. Komut satırına bu komutu yazdığınızda mevcut dizindeki içerik ekrana gelir. Başka bir dizinin konumunu girerek istediğiniz dizinin içeriğini görebilirsiniz.

Diyelim ki videolar dizini için ls /home/kullaniciadi/videolar komutunu girebilirsiniz. Is komutunda bazı kullanım kolaylıklarından bahsedelim;

  • Alt dizinlerdeki tüm dosyaları listelemek için Is- R
  • Gizli dosyaları incelemek için Is-a
  • Dizinler, boyut, sahip gibi detaylı bilgiler için Is-al komutunu girebilirsiniz.
Cat Komutu
En sık kullanılan komutlar arasındadır. Standart çıktı üzerinde bir dosyanın içeriğini görebilirsiniz. Komutu çalıştırmak için sırasıyla cat komutu dosya adı ve uzantı girilmelidir. Bir örnek vermek gerekirse cat yenigorsel.txt komutunu gösterebiliriz.

Cp Komutu
Bu komut sayesinde mevcut dizinde yer alan dosyaları kolayca kopyalayabilirsiniz. Bir örnek vermek gerekirse cp son.jpg/home/kullaniciadi/songorseller komutu ile son.jpg dosyasına ait songorseller dizininde bir kopya açabilirsiniz.

Mv Komutu
Bu komutla ana kullanım dosyalarını taşıyabilir ya da dosyalara yeniden isim verebilirsiniz. Bu dosyanın kullanımı için mv komutu sonrasında dosya adı ve hedef dizini girmeniz yeterli olacaktır. Kullanım olarak mv yeniklasor.txt/home/kullaniciadi/songorseller şeklinde olabilir.

Mkdir Komutu
Bu komut yeni dizin oluşturmanızı sağlar. Bu komutu mkdir dosya dosya adlı yeni bir dizini oluşturabilirsiniz.

Rmdir Komutu
Bir dizin silmek adına rmdir komutu size yardımcı olacaktır. bu komut üzerinden sadece boş dizinleri silebileceğinizi de hatırlatalım.

Rm Komutu
Bu komut sayesinde dizinler içindeki tüm ögelerle beraber silinebilir. Ayrıca rm-r komutunu kullanarak sadece dizini de silebilirsiniz. Bu komut önemli bir komuttur. Her detayı sildiği için geri dönüşü olmayacaktır. Bu yüzden dikkatli kullanılması gereken bir komuttur.

Touch Komutu
Bu komut sayesinde komut satırını kullanarak yeni boş dosyalar oluşturabilirsiniz. Mesela songorseller dizininde gorselim adlı bir HTML dosyası oluşturmak istediniz. Bu durumda touch home/kullaniciadi/songorseller/gorselim.html komutunu girmeniz yeterli olacaktır.

Locate Komutu
Windows işletim sistemindeki search komutu gibi düşünülebilir. Bu komut bir dosyayı bulmak adına kullanılır. Bu komutta dosyanın büyük ve küçük harf duyarlılığı yoktur. Bu komutta i seçeneğini kullanarak dosya adını hatırlamadan da aramalar gerçekleştirebilirsiniz.

(*) işaretini kullanarak ikiden daha fazla kelime barındıran dosyaları arayabilirsiniz. Örnek verecek olursak locate –i ev*resim komutunu yazarsanız ev ile resim kelimelerinin yer aldığı tüm komutlar karşınıza gelecektir. Üstelik bu aramada büyük ve küçük harf fark etmeyecek.

Find Komutu
Bu komut dosya arama konusunda sizlere büyük kolaylıklar sağlar. Locate komutunda farkı ise komutu belirli bir dizinde yer alan dosyaları bulmak için kullanabilmenizdir. Bir arama örneği verelim; home/- name resim.txt komutunu kullanarak resim.txt adlı dosyayı ana dizin ve alt dizinlerde arayabilirsiniz.

Grep Komutu
Bu komut belirli bir dosyada metin arama konusunda sizlere yardımcı olur. Mesela grep okul dersnotlari.txt komutuyla dersnotlari dosyası içindeki tüm okul kelimelerini arayabilirsiniz. Bu kelimeyi barındıran tüm bölümleri görebilirsiniz.

Chmod Komutu
Bu komut en önemli Linux komutları arasındadır. Bu komut ile dosya ve dizinlere ait okuma, yazma ve çalıştırma izinlerini değiştirebilirsiniz. Bu son derece karmaşık bir komuttur.

Chown Komutu
Linux üzerinde her dosya sahiplidir. Bu komut sayesinde dosyanın sahibini değiştirebilirsiniz. Yani sahipliği başka bir kullanıcıya transfer edebilirsiniz. Mesela chown linux1 resim.ext Linux2 resim.ext komutuyla resim.ext dosyası artık Linux1 değil de Linux2 isimli kullanıcı tarafından sahiplenilir.

Jobs Komutu
Bu komut sayesinde tüm işleri mevcut durumlarıyla listeleyebilirsiniz.

Kill Komutu
Linux işletim sistemi üzerinde bir program yanıt vermiyorsa programı elle sonlandırmak için kill komutunu kullanabilirsiniz. Bu komut girildiği anda yanıt vermeyen uygulamaya bir sinyal gider ve uygulamanın sonlanması için bir talimat oluşur. Burada yer alan 46 sinyal içinden en çok kullanılan sinyaller şöyledir;

  • Sigterm 15 sinyali bir programın çalışmayı duraklatmasını istedikten sonra durumu kaydetmesi için zaman tanır. Bir sinyal belirlemediğinizde kill komutu sigterm 15 sinyalini kullanır.
  • Sigterm 9 sinyali ise programı anlık olarak zorla sonlandırır. Bu durumda bir kaydetme işlemi yapılamaz.
Bu komutu kullanabilmek için sinyaller ve sonlandıracağınız programın işlem kimlik numarası hakkında bilgi sahibi olmalısınız. Sonlandıracağınız programın işlem kimlik numarasını bilmiyorsanız ps ux komutunu çalıştırabilirsiniz. Sonrasında kill [sinyal seçeneği] PID komutunu girebilirsiniz.

Ping Komutu
Bu komut sayesinde bir sunucuya olan bağlantınızı kontrol edebilirsiniz. Mesela ping hostragons.com komutunu girerek Hostragons sitesine bağlanıp bağlanmadığınız hakkında bilgi alabilir ve yanıt süresini görebilirsiniz.

Wget Komutu
Wget komutunu kullanarak internet üzerinden bir dosya indirebilirsiniz. Bunun için wget indirilecek dosya bağlantısı girerek işlem yapabilirsiniz.

Uname Komutu
Linux sisteminiz için makine ismi, işletim sistemi ve çekirdek gibi temel bilgileri alabileceğiniz bir komuttur.

Top Komutu
Bu komut Windows işletim sistemi üzerindeki görev yöneticisinin Linux işletim sistemindeki karşılığıdır. Çalışan mevcut programların listesini görmenizi sağlar. Ayrıca programların CPU kullanım oranlarını da görebilirsiniz. Sistem kaynak kullanımını izlemek isteyenler için çok işlevsel bir komuttur. Fazla sistem kaynağı kullanan programları kolayca sonlandırabilirsiniz.

History Komutu
Bu komut Linux üzerinde daha önce kullandığınız tüm komutları görme şansı verir. Çünkü Linux üzerinde her gün yüzlerce komut çalıştıracağınızdan eminiz. Belirli aralıklarla geçmişe yönelik komut kontrolü yapabilirsiniz.

Man Komutu
Bu rehberimizde ne kadar size göstersek de her gün kullanmanıza karşın bazı komutları işlevini unutabilirsiniz. Linux komut listesinde çok özel bir komut olan Man komutu ile Linux komutlarından istediğinizin işlevini öğrenebilirsiniz. Örneğin man history olarak komut satırına girdiğinizde history komutunun kullanım talimatı ekrana gelecektir.

 
Üst Alt